MAKRO ELEMENTLERİN (AZOT, FOSFOR,POTASYUM ) BİTKİ GELİŞİMİ ÜZERİNE ETKİLERİ

Eğer bitki yetiştirmekte başarılı olmak istiyorsanız, hele ki topraksız tarım gibi her elementin fonksiyonunun yansımasını çok net göreceğiniz bir teknikle çalışıyorsanız, her bir elementin nasıl etki ettiğini, eksikliginde, ya da fazlalığında nelere tanık olacağınızı bilmeniz gerekir.

Öncelikle MİNUMUM KANUNU'nu asla unutmamalısınız. Nedir bu kanun?
Bitkilerin büyümeleri, ihtiyaç duyduğu besin elementlerinden, toprakta en az bulunana bağlıdır.

Bu demek oluyor ki, pek çok ziraatçinin yaptığı gibi; toprak analiziniz elinizde olmadan, durmadan azot ve potasyumla gübreleme yapıyor olabilirsiniz, ancak toprakta fosfor çok az seviyedeyse, bitkininiz, verdiğiniz gübrenin, yalnızca fosfor miktarı kadar olan kısmını kullanacaktır.

Bunun neticesinde hem beklediğiniz verimi alamayacak, hem toprağı kirletmiş olacak, hem de maddi zarara uğramış olacaksınız.

Çok teknik detaya girmeden akılda kalıcı şekilde kısaca bu elementlere göz atalım.

AZOT

Oncelikle bitkiler icin azot neden bu kadar onemlidir?

Cunku azot;

• Proteinleri olusturan amino asitlerin temel yapi tasidir
• Genetik kodu tasiyan DNA'yi olusturan nukleik asitlerin bir komponentidir
• Karbonhidrat olusumunun yani fotosentezin bir parcasi olan ayni zamanda bitkilere yesil rengini veren klorofilin de bir komponentidir

Genç bitkiler yaşlı bitkilere oranla daha çok azot içerir. Bitkide yeni hücrelerin oluşumu için azot gereklidir. Ayrıca azot fosfor ve potasyumun kullanılmasını da ayarlar.

Azot eksikliğinde;

• Bitki büyümesi yavaşlar
• Yapraklar koyu yeşil değil, açık yeşil renktedir
• Yaşlı yapraklarda sararma ve vaktinden önce dökülmeler başlar
• Kök gelişimi ve dallanması azalır
• Yapraklar küçülür
• Meyveler küçük olur
• Bitki küçük kalır
• Sürgün sayısı ve boyu azalır

Azot fazlalığında;

• Yapraklar koyu yeşil olur
• Bitkinin yeşil kısımlarında iyi gelişim
• Zayıf kök gelişimi
• Çiçeklerde ve meyvelerde dökülme

Yukarida topraksız tarımla yetiştirilen iki domates bitkisinden sağda olanında , azot eksikliği mevcuttur.


FOSFOR

Oncelikle bitkiler icin fosfor neden bu kadar onemlidir?

Cunku fosfor;

• Pek çok biyokimyasal reksiyonda katalist görevi görür
• DNA ve RNA'nın komponentidir
• ATP' nin ise hayati komponentidir

Fosfor;

• Kök gelişimini hızlandırır ve güçlendirir
• Çiçek ve tohum oluşumunu geliştirir
• Daha dengeli ve erken hasat imkanı sağlar
• Ürün kalitesini arttırır
• Hastalıklara karşı dayanıklılığı arttırır

fosfor  eksikliğinde;

öncelikle fosfor eksikliğini teşhis etmek azot ve potasyuma göre daha zordur. meyvede belirgin bir etkisi yoktur. yaşlı yapraklar genç yapraklardan daha önce etkilenir.

• Bitki cılız kalır
• Hasat gecikir
• Yaprak gelişimi azalır ve erken dökülür
• Kök ve gövde büyümesi geriler, çiçeklenme azalır
• Domates bitkisinde, genç yaprakların altlarında morumsu renk görülürken, mısırda ise yaprak kenarlarında morumsu renk görünür

Yukarıdaki resimde mısır bitkisinde,fosfor eksikliği görülmektedir

fosfor fazlalığında;

• Doğrudan potasyum fazlalığından olmasa da, potasyum fazlalılığında olan, bakır çinko gibi mikro elementlerin tutulmalarıyla ilgili sorunlar ortaya çıkar
• yaprak kenarlarında önce sarı sonra kahverengi -kırmızı beneklenmeler ve dökülmeler görülür

POTASYUM

Oncelikle bitkiler icin potasyum neden bu kadar onemlidir?

Cunku potasyum;

• Bitkide istikrarlı gelişim için gereklidir
• Ürün verimini arttırır
• Bitki gelişiminde görev yapan enzimleri geliştirir
• Selülozu oluşturur
• Fotosenteze yardım eder
• Bitkinin protein içerğini arttırır
• Tane ve yeterli meyve büyüklüğünü sağlar
• Meyve sertliği ve dayanıklılığı sağlar
• Su kullanım etkinliğini arttırır
• Kuraklıkta, su stresine dayanımı arttırır

potasyum eksikliğinde;

• Eksiklik önce yaşlı yapraklarda daha sonra genç yapraklarda kendini gösterir
• Önce bitkinin en alttaki yapraklarında görülür dha sonra yukarılara doğru ilerler
• Yaprak kenarlarında sararma görülür.
• Meyve oluşumu yavaşlar
• Kök  gelişimi zayıflar
• Bitki susuzluğa, su stresine, yüksek ve düşük sıcaklıklara karşı daha dayanıksızdır.
• Hastalıklara karşı daha dayanıksızdır

Yukarıdaki resimde potasyum eksikliği görülmektedir.

Potasyum fazlalığında;

• Aşırı miktarları bitki tarafından  pek absorbe edilmemektedir fakat, yüksek miktarda olması, magnezyum, mangan, çinko ve demir  eksikliğine neden olmaktadır

SERADA KÜÇÜK ÖLÇEKLİ TOPRAKSIZ TARIM DOMATES ÜRETİMİNDEN DAHA ÇOK GÖRSEL

"Serada  Küçük Ölçekli Topraksız Tarım Domates Üretimi" çalışmamdan ilginizi çekeceğini düşündüğüm bazı görselleri daha paylaşmak istedim...

TOPRAKSIZ TARIM DOMATES ÜRETİMİNDE KULLANDIĞIM FORMULASYONLAR (HYDROPONIC TOMATO PRODUCTION NUTRIENT SOLUTION RECIPE)

Bu yazımda daha önce sizlerle paylaşmış olduğum,"Serada Küçük Ölçekli  Toprakraksız tarım Domates Üretimi" çalışmamda kullanmış olduğum, çözelti formulasyonu hakkında bilgi vermek istiyorum.

Çalışmalarımda pek çok kaynaktan faydalanmış olsamda temel kaynağımı oluşturan "Hoagland's solution" ve "Arizona üniversitesinin" bu alanda oldukça açıklayıcı ve detaylı olan çalışması benim için temel oluşturdu. 

Fidelerin seradaki yerlerine dikiminden, domateslerin  ilk meyveyi vermesine kadar vegatatif büyüme evresini destekleyen, 1. formulasyonu, meyve görüldükten sonra ise meyve oluşumunu destekleyen, 2. formulasyonu kullandım.

Kovalardaki çözelti hacmi azaldıkça, ilk iki seferinde daha önceden hazırlamış olduğum stok çözeltisinden takviye yaptım, daha sonrasında ise kovalardaki çözeltiyi tamamen değiştirerek, eksilen kısmı yenilemiş oldum. Daha tutarlı sonuç almak istediğinizde ise, elementlerin miktarlarını teker teker belirlemek, çok yüksek maliyetli laboratuvar gerektirse de, daha basit bir yöntem olan, elektrik iletkenliği takibi ile çalışabilirsiniz. 

Bu yöntemi kullanmak isterseniz;ilk başta çözelti hazırlamakta kullandığınız suyun iletkenliği ve hazırladığınız,  bitki besini çözeltinizin iletkenliğini ölçersiniz. Zamanla bitki tarafından kullanılan kimyasallar çözeltiden eksildikçe, besin çözeltinizin iletkenliği de azalacaktır. Birebir matematiksel sonuçlar vermese de bu yöntem, çalışmalarınızda sizi bir adım öteye taşıyacaktır.

Çözeltiyi hazırladığınız suyun sertliğinin yüksek olmamasına dikkat edin. Çünkü yüksek sertlikli sular, kimyasallarınızın çözünürlüğünü azaltıp, çalışmalarınızı riske atabilir.

Benim çalışmalarımda kullandığım formulasyonlar şu şekildedir;

1. FORMULASYON (Son Hacim 1000 LT Olacak Şekilde)

500 gr magnezyum sülfat (MgSO4.7H2O

228,3 gr mono amonyum fosfat (NH4H2PO4)

400 gr potasyum nitrat (KNO3)

100 gr potasyum sülfat (K2SO4)

500 gr kalsiyum nitrat (Ca(NO3)2.4H2O)

1 lt şelatlanmış demir çözeltisi(içerisinde 4 gr demir sülfat içeren)

0,38 gr asit borik (H3BO3)

0,77 gr manganez sülfat (MnSO4.4H2O)

0,22 gr çinko sülfat(ZnSO4.7H2O)

0,08 gr bakır sülfat (CuSO4.5H20)

0,02 gr amonyum molibdat ((NH4)6.Mo7o24.4H20)

2. FORMULASYON (Son Hacim 1000 LT Olacak Şekilde)

500 gr magnezyum sülfat (MgSO4.7H2O

228,3 gr mono amanyum fosfat (NH4H2PO4)

400 gr potasyum nitrat (KNO3)

100 gr potasyum sülfat (K2SO4)

680 gr kalsiyum nitrat (Ca(NO3)2.4H2O)

1 lt şelatlanmış demir çözeltisi(içerisinde 4 gr demir sülfat içeren)

0,38 gr asit borik (H3BO3)

0,77 gr manganez sülfat (MnSO4.4H2O)

0,22 gr çinko sülfat(ZnSO4.7H2O)

0,08 gr bakır sülfat (CuSO4.5H20)

0,02 gr amonyum molibdat ((NH4)6.Mo7o24.4H20)

ŞELATLANMIŞ DEMİR ÇÖZELTİSİNİN HAZIRLANIŞI;

Demir elementini çözünebilir olarak ancak şelatlayarak kullanabiliriz. Bunun nedeni; eğer demir sülfatı direkt olarak suda çözerek kullanmaya çalışırsanız, demir elementinin büyük kısmı oksit oluşturur, bu da demirin, suda çözünürlüğünün çok az olması, bitkinin bunu kullanamaması demektir. Bunun için demirin suda çözünür formu olan şelat hazırlamalıyız. Onu da şu şekilde hazırlıyoruz,

ŞELATLANMIŞ DEMİR ÇÖZELTİSİ (Son Hacim 1 LT Olacak Şekilde)

4 gr demir sülfat (FeSO4.7H20)

8 gr Triplex III NaEDTA

• 500 ml saf suda 4 gr demir sülfatı çözüyoruz.

• 500 ml saf suda 8 gr triplex III EDTA'yı çözerek kaynatıyoruz.

• Sıcak EDTA çözeltisini demir sülfat çözeltisine ekleyerek 1 saat kaynatıyoruz. cam şişede muhafaza edip soğuduktan sonra kullanabiliriz.

Bu formulasyonda,kendi çalışma şartlarınıza göre, deişiklikler yapabilir daha da geliştirilebilirsiniz.Çalışmalarımın size de rehberlik etmesi dileğiyle... 

Formulasyonun bu işin sadece bir parçası olduğu ve bu çalışmayı yaparken gözardı edilmemesi gereken pek çok önemli nokta olduğu unutulmamalıdır. Diğer pek çok konu ise daha sonraki yazılarımın konusu olacak...

SERADA KÜÇÜK ÖLÇEKLİ TOPRAKSIZ TARIM DOMATES ÜRETİMİ (Small-scale hydroponic tomato production in greenhouse)

Bu yazımda genel hatlarıyla, pilot tesis topraksız tarım domates üretim çalışmalarımı paylaşmak istiyorum.

Pek çok ülkede uzun yıllardır yapılan bu yüksek teknoloji tarım uygulaması ülkemizde çok yakın zamanlarda kullanılmaya başlandı. Bu sebeple literatür taramasını ancak ingilizce siteler ve kitaplardan yapabildim. Uygulamaya geçmek ise bilgi edinmekten çok daha zor oldu. 

Bunun nedenlerinden biri literatürlerde rastladığınız çözelti formulasyonlarındaki bazı kimyasalların türkiyede pek yaygın kullanılmıyor olması,ikincisi ise bu kimyasallara ulaşsanız bile ihtiyacınız olan gramlarda satın almanızın neredeyse imkansız olması. 

Bu konuda araştırma yaparken, avrupa ve amerikada pek çok kişinin hobi olarak bu iş ile uğraştığını görebilirsiniz, çünkü pek çok ülkede bu kimyasalların kulllanıma hazır (ready to use nutrient solutions)solüsyonları satılıyor.

Aslında kullanıma hazır solüsyonların hobi amaçlı olarak çok pratik olduğunu düşünsem de, bu alanda çalışmak ve araştırmak isteyenler için kendi çözeltilerini hazırlamalarının, yapacakları çalışma ve gözlemler için gerekli olduğunu düşünüyorum.

Bu işe öncelikle doğru çözelti formulasyonu ile başlamak çok önemli. formulasyonda değişiklikler yapılmış ise bu değişiklikleri çok iyi hesaplamalarla desteklemek gerekiyor. ben de bulamadığım kimyasallar yerine daha ulaşılabilir kimyasallar ile hesaplamalarımı yeniden yaparak değişiklikler yaptım.

Bir küçük tavsiyede bulmak gerekirse, yeni başlayanlar için domates üretmeyi seçmek çok riskli çünkü; domates bitkisi, vegatatif gelişme,çiçeklenme  ve meyve dönemi olan, hasat süresi uzun, üstelik sıcaklık ve nemden kolay etkilenen, hastalık riski yüksek hassas bir bitkidir.

Bunun yerine yeni başlayanların marul gibi sadece vegatatif evrenin son üründe etkili olduğu, soğuğa sıcağa daha dayanıklı, hasat süresi kısa, hastalık çeşidi nispeten daha az olan bir bitki ile başlamalarının çok daha uygun olduğunu düşünüyorum, ki ben de ilk başladığımda marul ile denemeler yapmıştım.

İlk önce bu çalışmamda seçtiğim domates tohumu cinslerini sizinle paylaşmak isterim:

Bauhausdan satın aldığım aşağıdaki çeşitlerle deneme gerçekleştirdim.

1. 770 VILMORIN DEPUIS 1743 KOKTEYL SALKIM DOMATES
2. 767 VILMORIN DEPUIS 1743 KOKTEYL SALKIM DOMATES




Fidelerimi yanda göründüğü üzere topraksız ortamda yetiştirdim.

Yetiştirme ortamı olarak ise perlit kullandım. perlit kullanmamdaki ana neden ise böyle küçük ölçekli bir çalışma için en ulaşılabilir ve en ucuz materyal olmasıydı. 
Fideleri seradaki yerlerine aktarırken de, yetiştirme ortamı olarak perlit kullandım.

Ucunda hava taşının bağlı olduğu Küçük bir hava motoru ile fidelerin bulunduğu kaba devamlı olarak oksijen takviyesi yaptım.

Serada kullandığım sistemi ise tamamen en ucuz , en pratik malzemelerle tasarlayarak hazırladık. Her bir kovaya oksijen desteği sağlayacak akvaryum hava boruları döşedik ve uçlarına hava taşları yerleştirdik.Fide yetiştime ortamından kullandığım hava motorundan farklı olarak, burada her kovaya hava basmaya yetecek güçte daha büyük bir hava motoru kullandık.

Sistemi seraya yerleştirdik sonra, kovaları daha önceden hazırladığım, içerinde bitkimizin ilk meyvesini verene kadar büyümesini destekleyecek kimyasal oranda olan, çözeltiyle doldurduk ve fidelerimizi ektik.  İlk meyveyi verene kadar iki kere kovalardaki çözeltimizi değiştirdik. İlk meyveyi gördükten sonra ise, meyve gelişimini destekleyecek bir başka çözelti ile kovaları doldurduk. 

bu çözeltilerin içeriği ise bir başka yazımın konusu olacak...

Sonuçlar bizi çok çok çok mutlu etti. 

Büyüme ve gelişme, çiçeklenme, meyve verme ve hasat olması gerektiği gibi gerçekleşti. Bu mutluluk resimlerini de sizinle paylaşmak istedim.